Brandveiligheid in hoogbouw: waarom de grens van 70 meter niet het hele verhaal vertelt

Nederland bouwt steeds hoger. Appartementengebouwen, kantoren en multifunctionele gebouwen bereiken hoogtes die enkele decennia geleden nog uitzonderlijk waren. Tegelijkertijd veranderen brandscenario's door nieuwe bouwmaterialen, technische installaties en complexere gebouwindelingen.

Uit recent onderzoek van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) blijkt dat de brandveiligheid van hoge gebouwen niet alleen wordt bepaald door de gebouwhoogte. De prestaties en betrouwbaarheid van brandveiligheidsvoorzieningen, zoals brandcompartimentering, rookbeheersing en gevelveiligheid, spelen hierin een belangrijke rol.

Waarom is 70 meter zo'n belangrijke grens?

In de Nederlandse bouwregelgeving vormt 70 meter een belangrijke scheidslijn. Tot deze hoogte gelden de reguliere prestatie-eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Voor gebouwen boven de 70 meter geldt een andere benadering, waarbij aanvullende brandveiligheidsvoorzieningen vaak onderdeel zijn van het brandveiligheidsconcept.

Denk bijvoorbeeld aan:

• sprinklerinstallaties
• brandweerliften
• overdrukinstallaties in trappenhuizen
• droge of natte blusleidingen
• aanvullende rookbeheersingsmaatregelen
• uitgebreidere evacuatieconcepten

De risico's veranderen echter niet plotseling zodra een gebouw hoger is dan 70 meter. Naarmate een gebouw hoger wordt, nemen de evacuatietijd, de duur van een brandweerinzet en de afhankelijkheid van gebouwgebonden brandveiligheidsvoorzieningen geleidelijk toe.

Wat laat het NIPV-onderzoek zien?

Het NIPV-onderzoek laat zien dat ook gebouwen tussen ongeveer 20 en 70 meter bijzondere aandacht vragen. In deze categorie wordt de brandweerinzet steeds complexer, terwijl aanvullende voorzieningen zoals die bij zeer hoge gebouwen vaak nog niet standaard onderdeel zijn van het brandveiligheidsconcept.

Het NIPV noemt onder meer de volgende maatregelen die kunnen bijdragen aan een grotere brandveiligheid:

• hogere brandwerendheden van brandscheidingen
• automatische brandbestrijdingsinstallaties, zoals sprinklers
• een hogere betrouwbaarheid van essentiële brandveiligheidsvoorzieningen

De resultaten onderstrepen dat brandveiligheid niet uitsluitend wordt bepaald door een hoogtegrens, maar vooral door de kwaliteit en betrouwbaarheid van de toegepaste voorzieningen.

Brandcompartimentering als basis

Brandcompartimentering vormt een van de belangrijkste onderdelen van passieve brandbeveiliging. In hoge gebouwen kost het de brandweer meer tijd om de brandverdieping te bereiken. Daarom is het essentieel dat brand en rook zo lang mogelijk beperkt blijven tot het compartiment waar de brand is ontstaan.

Een goed ontworpen en correct uitgevoerde brandcompartimentering draagt onder meer bij aan:

• het beperken van brand- en rookverspreiding
• het beschermen van vluchtroutes
• het vergroten van de beschikbare tijd voor evacuatie
• het beperken van schade aan aangrenzende ruimten
• het ondersteunen van een veilige en effectieve brandweerinzet

Het NIPV-onderzoek laat zien dat de prestaties en betrouwbaarheid van brandscheidingen invloed hebben op de beschikbare tijd voor een veilige brandweerinzet.

Betrouwbaarheid maakt het verschil

Een belangrijk inzicht uit het onderzoek is dat niet alleen de aanwezigheid van brandveiligheidsvoorzieningen telt, maar vooral de betrouwbaarheid ervan. Naarmate gebouwen hoger worden, neemt de afhankelijkheid van deze voorzieningen toe.

De betrouwbaarheid van een brandscheiding wordt niet alleen bepaald door het gekozen systeem, maar ook door de detaillering, de aansluiting tussen bouwdelen, de uitvoering op de bouwplaats en het beheer gedurende de levensduur van het gebouw. Alleen wanneer deze onderdelen samenkomen, kunnen de prestaties uit testen ook in de praktijk worden gerealiseerd.

Belangrijke aandachtspunten zijn daarom:

• zorgvuldig geselecteerde systemen
• correcte detaillering
• kwalitatief hoogwaardige uitvoering
• aantoonbaar geteste en geclassificeerde oplossingen
• goed beheer en onderhoud

Brandveiligheid ontstaat niet alleen op de tekentafel, maar wordt uiteindelijk bepaald door de kwaliteit van de volledige uitvoering.

Van hoogtegrens naar risicobenadering

De discussie rondom hoogbouw verschuift daarmee steeds meer van de vraag:

"Is een gebouw hoger dan 70 meter?"

naar:

"Hoe betrouwbaar is het totale brandveiligheidsconcept?"

Voor ontwerpers, ontwikkelaars, aannemers en gebouwbeheerders betekent dit dat brandcompartimentering, rookbeheersing, gevelveiligheid en andere brandveiligheidsvoorzieningen niet pas relevant worden boven een bepaalde hoogte. Juist in gebouwen tussen circa 20 en 70 meter kunnen deze voorzieningen een belangrijke bijdrage leveren aan de veiligheid van bewoners, gebruikers en hulpdiensten.

Oplossingen van Nullifire

Nullifire biedt oplossingen voor passieve brandbeveiliging die bijdragen aan betrouwbare brandcompartimentering. Het assortiment omvat onder meer brandwerende afdichtingen voor bewegingsvoegen en doorvoeringen, gevel- en vloeraansluitingen, spouwbarrières en bescherming van constructieve elementen.

De oplossingen zijn getest en geclassificeerd volgens relevante normen en worden toegepast binnen uiteenlopende brandveiligheidsconcepten.

Conclusie

De huidige regelgeving maakt een duidelijk onderscheid tussen gebouwen boven en onder de 70 meter. Het recente NIPV-onderzoek laat echter zien dat brandveiligheidsuitdagingen niet beginnen bij één specifieke hoogtegrens. Naarmate gebouwen hoger worden, neemt de afhankelijkheid van betrouwbare brandveiligheidsvoorzieningen geleidelijk toe.

De vraag is daarom niet alleen hoe hoog een gebouw is, maar vooral hoe betrouwbaar het totale brandveiligheidsconcept presteert wanneer het erop aankomt. Betrouwbare brandcompartimentering, veilige geveldetails en aantoonbaar presterende brandveiligheidsoplossingen vormen daarbij een belangrijke basis voor veilige gebouwen, ongeacht de exacte gebouwhoogte.

Bron: Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), Brandveiligheid in hoge gebouwen (samenvatting en onderzoeksrapporten fase 1 t/m 3, juni 2026).